Քամանչայի Դիւցազն՝ Մհեր - Հայերէն
28 Kasım 2021 - Հակական տոմար - Տարի : 4514 / Ամիս : Տրե / Օր : Սիմ / Ժամ : Ճառագայթեալ

Հայերէն :

18 Kasım 2020  

Քամանչայի Դիւցազն՝ Մհեր -

Քամանչայի Դիւցազն՝ Մհեր Քամանչայի Դիւցազն՝ Մհեր

Եր­գով եկաւ,

Վէր­քով գնաց Սա­յաթ-Նո­վան.

Սի­րով եկաւ,

Սու­րով գնաց Սա­յաթ-Նո­վան.

Սի­րով մնաց Սա­յաթ-Նո­վան։

Յ. Թու­մա­նեան 1913թ.

Երե­ւի մա­նուկ հա­սակին Թու­մա­նեանի այս տո­ղերուն սի­րահա­րուած էր Մհերը։ Երե­ւի անոր հա­մար էր, որ դա­սագիր­քե­րուն հետ նաեւ փոքր ու­սե­րուն վրայ շալ­կեց Սա­յաթ-Նո­վայի հսկայ ժա­ռան­գը՝ քա­ման­չան։ Մեր ազ­գա­յին ար­ժէքնե­րու տար­բեր շրջան­նե­րու բո­լոր գաղտնա­գիրե­րը կա­յին անոր ճա­կատագ­րին մէջ։ Դիւ­ցազն Միհ­րի՝ Մհե­րի անու­նը անոր քա­ջու­թիւն եւ ար­դա­րադա­տու­թիւն, Սա­յաթ-Նո­վայի քա­ման­չան տա­ղան­դը ներ­կա­յաց­նե­լու հնա­րաւո­րու­թիւն եւ Նա­րեկա­ցի նո­ւագա­խումբը անոր Նա­րեկեան իմաս­տութիւն էր շնոր­հած։ Իսկ հա­յու ճա­կատագ­րի ամե­նածանր պսա­կը՝ հայ­րե­նասի­րու­թիւնը, որ անոր ճա­կատին զե­տեղո­ւած էր ի ծնէ, մեղմ, բա­րի, ազ­նիւ հո­գիով աշ­խա­տասէր եւ մար­դա­սէր Մհե­րին այս ան­գամ յա­նուն հայ­րե­նեաց պաշտպա­նու­թեան զէնք գրկել տո­ւաւ։ Տիեզե­րակա­նացած այդ շնոր­հա­լի եռան­կիւնը հայ­րե­նեաց պաշտպա­նու­թեան ժա­մանակ չկրցաւ Մհե­րին լոյսէ վա­հան դառ­նալ եւ ան լոյս դար­ձաւ, տիեզե­րակա­նացաւ։

2017-ի աշ­նա­նամու­տին, Նա­րեկա­ցի Արո­ւես­տի Միու­թեան 13-ամեակին, միու­թիւնը վստա­հելով իր ու­ժե­րուն՝ իր նո­ւագա­խումբի երա­ժիշտնե­րուն, պա­տաս­խա­նատո­ւու­թիւն ստանձնեց Խա­չատուր Աւե­տիսեանի հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թեան 70-ամեակին նո­ւիրո­ւած օրա­թօրիօն կա­տարել։ Աւե­տիսեանի երաժշտու­թեամբ, Լու­դո­ւիկ Դու­րեանի խօս­քե­րով Տա­ղեր՝ Սի­րոյ, Պանդխտու­թեան եւ Հայ­րե­նեաց կո­թողա­յին այս գոր­ծը, երի­տասարդ երա­ժիշտնե­րու ձեռ­քե­րուն մէջ կրկին կեանք առաւ։ Եւ ես այդ հա­մեր­գի ժա­մանակ պա­տիւ ու­նե­ցայ այս երի­տասարդնե­րու հետ բեմ բարձրա­նալու։ Վճիտ, փայ­լուն երի­տասարդ երա­ժիշտնե­րու հսկայ բա­նակ մը կար բե­մին վրայ, որոնք իրենց «հրա­մանա­տարի»՝ Ար­տեմ Խա­չատ­րեանի գլխա­ւորու­թեամբ գի­տէին ըստ ար­ժա­նուոյն ինչպէս պէտք է նո­ւագէին։ Սա ոչ միայն տա­րեդար­ձի մը ոգե­կոչում կամ վրան ծած­կո­ւած կո­թողա­յին գոր­ծի մը վե­րակեն­դա­նացումն էր, այ­լեւ պա­տերազմ էր հա­րիւ­րա­ւոր անար­դար տա­րինե­րու դէմ, ոչ միայն պարզ հա­մերգ մըն էր, այ­լեւ՝ ար­դա­րու­թեան պա­հանջ։

Բե­մի ան­կիւնին աս­պետ մը կար զէնքն ի ձե­ռին։ Հա­յեաց­քը եւ լսո­ղու­թիւնը հայ­կեան կտրիչ ար­ծի­ւի մը նման սուր էր։ Ան իր խրա­մին մէջ անա­ռիկ ու վսեմ նստած, իր «զի­նակից» ըն­կերնե­րուն հետ կը սպա­սէր «պա­տերազ­մը»։ Անոր զէն­քը աղեղ ու­նէր եւ նե­տերն էին ար­ծա­թէ։ Եւ ահա, հնչեց նա­խեր­գանքը։ Ինքնավստահ, երի­տասարդ աս­պե­տը իր աղե­ղով սկսաւ նե­տահա­րել։ Ար­ծա­թէ նե­տերը շան­թա­հարե­ցին դահ­լի­ճի նստող­նե­րը։

Մհե­րի զէն­քին՝ քա­ման­չա­յին ար­ծա­թէ նե­տերուն հե­տեւող շատ աչ­քեր որ­սա­ցի դահ­լի­ճին մէջ։ Ան կար­ծես մեր բո­լորի այդ ներ­դաշնակ միաս­նութեան մէ­ջէն մերթ ընդ մերթ առանձնա­նալով իր վար­պե­տու­թեամբ կը սա­ւառ­նէր։ Սլա­ցաւ ու սլա­ցաւ. սլա­ցանք բո­լորս, յա­նուն մեր պա­հան­ջի միացանք։

Բա­րոյա­կան այդ պա­տերազ­մին՝ բե­մին վրայ բո­լորս միասին էինք։ Բայց ոչ ար­ծա­թեայ նե­տերու, այլ իրա­կան փամ­փուշտնե­րու տակ ըն­թա­ցող պա­տերազմ Մհե­րը առան­ձին գնաց։ Մեզ­մէ ոչ մէ­կուն լուր տո­ւաւ։ Հոն նե­տերը ար­ծա­թեայ չէին ու զէն­քե­րը քա­ման­չա­ներ, քա­նոն­ներ ու սան­թուրներ չէին։ Բա­րոյա­կան մեր այդ պա­տերազ­մէն բո­լորս յաղ­թա­նակած իջանք բե­մէն, բայց իմ ըն­կերս, մեր եղ­բայրը՝ Մհե­րը իրա­կան, ան­գութ պա­տերազ­մին քա­ջաբար զո­հուե­ցաւ յա­նուն հայ­րե­նեաց։

Մհեր ճան, դուն ան­մա­հացար, յա­ւեր­ժա­ցար, քա­րացած խոր ցաւ մը թո­ղեցիր մեր սրտե­րուն մէջ ու անար­դար այս բե­մէն հե­ռացար։ Մենք ամէն մէկս, քու լուռ դա­գաղիդ շուրջը կանգնած, խոս­տումի մրմունջ մը ձգե­ցինք, աղօ­թեցինք ու հե­ռացանք։ Ար­դա­րու­թեան հաս­տա­տու­մով հա­յոց քա­ման­չան յա­նուն քու ան­մա­հու­թեանդ պի­տի հնչէ։

Մհեր ճան, ի պա­տիւ քեզ ու նման­նե­րուդ, դեռ գոր­ծեր կան կա­տարե­լու։ Սրտիդ մէ­ջէն ան­ցած այդ եր­կա­թէ հու­րէ կոյ­տը, մեր սրտերն ալ կի­զեց ան­ցաւ։ Ա՜խ երա­նի քու նո­ւագիդ հու­րով այ­րէր մեր սիր­տե­րը... մեր քա­ման­չան կոտ­րե­ցին, ի՞նչ օգուտ, հա­զար­նե­րով պի­տի նո­ւագենք, մեր եր­գը նո­րէն ող­բի վե­րածե­ցին, ի՞նչ օգուտ, մենք նո­րերը պի­տի եր­գենք, մեր տու­նե­րը աւերեցին, ի՞նչ օգուտ, աւե­լի ամուրնե­րը պի­տի կա­ռու­ցենք։

Գնա՛ եղ­բայր, ափ­սոս հա­զար ափ­սոս... գնա՛ այս անար­դար բե­մէն հե­ռու։ Ափ­սոս ու հա­զար ափ­սոս։ Թո՛ղ յա­ւեր­ժութեան ու­ղիդ պայ­ծառ ու լու­սա­ւոր ըլ­լայ... բայց գիտ­ցի՛ր, քեզ­մէ յե­տոյ հա­զարա­ւոր քա­ման­չա­ներ ալ քեզ եր­գեն, հա­զար Մհեր ալ ծնի, թէ­կուզ այս անար­դար, դա­ժան աշ­խարհի վրայ ար­դա­րու­թիւն ալ հաս­տա­տուի ու Փոքր Մհե­րը Ագ­ռա­ւաքա­րէն ալ ել­լէ՝ քու տեղդ ու­րիշ է ու ան­փոխարի­նելի։

Երե­ւան, Հա­յաս­տան





Bu haber Agos kaynağından gelmektedir.

Haber metninde yer alan görüşler haber kaynağı (Agos) ve yazarına ait olup,
bolsohays.com sitesi haber hakkında herhangi bir görüş üstlenmemektedir.

Opinions expressed are those of the author(s)-(Agos). They do not purport to reflect the opinions or views of bolsohays.com
+