YEREVAN – Bilimsel fikirlerin bazen teknolojinin yetişmesi için on yıllar beklemesi gerekiyor. Erivan Fizik Enstitüsünde 35 yıl önce yüksek enerji parçacık fiziği için geliştirilen istatistiksel algoritmalar, şimdi astronomi ve kozmolojide yeni uygulamalar buluyor ve yıldızlararası popülasyonların ve galaksilerin büyük ölçekli dağılımının gizli yapılarını ortaya çıkarıyor.

Bu, Erivan Fizik Enstitüsünün Kozmik Işınlar Bölümü (CRD) ve CRD başkanı Profesör Ashot Chilingarian'ın, birlikte çalıştıkları personelle ve meslektaşlarıyla tamamladıkları çalışmayla kanıtlanıyor.

Profesör Ashot Chilingarian, 1980'lerin sonlarında ve 1990'ların başlarında kendisinin geliştirdiği iki sistemi, ANI (İleri İstatistiksel çıkarım) paketi ve Monte Carlo İstatistiksel Çıkarım (MCSI) metodolojisini canlandırıp modernize etti. O zamanlar mevcut bilgisayarlar, tam potansiyellerini kullanmak için çok yavaşlardı. Bugün güçlü işlemciler ve modern gökyüzü araştırmaları tarafından toplanan devasa astronomik veritabanları, durumu tamamen değiştirdi.

Geçtiğimiz iki yıl içinde bu klasik istatistiksel analiz yöntemleri, farklı astronomik sorunlara uyarlandı. Bir çalışmada, CRD'nin algoritması, küresel kümelerdeki farklı yıldızlararası nesilleri ayırt eden kimyasal elementlerin kombinasyonlarını tanımladı ve geleneksel AI makine öğrenimi tekniklerine şeffaf, çok değişkenli bir alternatif sağladı. Bir diğerinde, CRD'nin istatistiksel analiz algoritması, üç boyutlu dağılımın analizini yaptı.

Yapay Zeka Destekli Çeviri: Bu makale İngilizceden Türkçeye otomatik olarak çevrilmiştir.

https://massispost.com/2026/07/old-ideas-new-discoveries-armenian-statistical-methods-find-new-applications-in-astronomy-and-cosmology/