Ermenistan’da Kürdoloji çalışmalarının geçmişi, Sovyetler Birliği döneminde, 1971 yılında Ermenistan Akademisi Doğu Bilimleri Enstitüsü bünyesinde bir Kürdoloji bölümünün kurulmasına dayanıyor. Şakro Mhoyî, Maksîm Xemoyî, Çerkezê Reş ve Karlênê Çaçan gibi araştırmacıların katkı sunduğu bu alan, Sovyetler Birliği’nin dağılması ve birçok bilim insanının ülkeden göç etmesinin ardından büyük ölçüde durma noktasına geldi.

Bugün Ermenistan’da siyasi Kürdoloji alanında araştırma yapan tek Kürt araştırmacının, genç akademisyen Lianna Mhoyan olduğu belirtiliyor. Mhoyan, aynı zamanda Kürtçe yayın yapan bir televizyon kanalında muhabir olarak çalışıyor.

“Önceki kuşağın emeğini yaşatmaya çalışıyoruz”

Ermenistan’daki Kürdoloji bölümünde görev yapan Lianna Mhoyan (Liyana Mhoyan), Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından çok sayıda aydının ülkeden göç ettiğini, geride kalan bazı araştırmacıların ise hayatını kaybettiğini söyledi.

Mhoyan, mevcut bölümün bugün geçmişte yapılan çalışmaları korumaya ve bu birikimi geliştirmeye çalıştığını belirterek şöyle konuştu:

“Bölüm bugün hâlâ var. Ancak ders verecek düzeyde ciddi bir rol oynayamıyoruz. Şu anda ilk olarak önceki kuşağın çalışmalarını, onların harcadığı emeği ve bize bıraktıkları mirası yaşatmaya çalışıyoruz. İkinci olarak da kendi çabamız ve gücümüz ölçüsünde bu çalışmaları geliştirmeye uğraşıyoruz. Bunun ne ölçüde başarılı olacağını ise zaman gösterecek.”

Siyasi Kürdoloji bölümü 2015’te kuruldu

Ermenistan Devlet Üniversitesi’nde 2015 yılında, bir Ermeni doğu bilimcinin girişimiyle yeni bir Kürdoloji bölümü kuruldu. Bölümde dilbilim ve filoloji yerine Kürt toplumunun siyasi ve toplumsal yönlerine odaklanan araştırmalar yürütülüyor.

Ermenistan Devlet Üniversitesi Doğu Bilimleri Bölümü Başkanı Vahram Petrosyan, üniversite rektörüne bir enstitü kurulması ve bünyesinde Kürt araştırmalarına yer verilmesi önerisini kendisinin sunduğunu belirtti. Petrosyan, bölümün sorumluluğunu da üstlendiğini söyledi.

Petrosyan, bölümün çalışma alanını şöyle anlattı:

“Bir doğu bilimci olarak Erivan Devlet Üniversitesi rektörüne burada bir enstitü kurulmasını ve bünyesinde Kürt araştırmaları yapan bir bölüm bulunmasını önerdim. Bölümün sorumluluğunu da kendim üstlendim. Bu bölüm başarıyla kuruldu. Ancak enstitü daha çok siyaset bilimi araştırmalarına odaklanıyor. Yani filoloji dışında Kürt toplumunun bütün yönlerini inceliyor.”

Kürt tarihi ve kimliği üzerine tartışmalar

Dikkat çekici olan şu ki, Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte Ermenistan’daki bazı bilim insanları ülkelerindeki tüm bilimsel araştırmaları ayaklar altına alıyor ve bilim yoluyla Kürt dilini, tarihini, Kürtlerin ve Kürdistan’ın varlığını kökten inkâr etmeye çalışıyor.

Vahram Petrosyan ise bazı uzmanların görüşlerini doğrudan değerlendirmek istemediğini belirterek, kimi çalışanların tutumlarının siyaset üzerindeki etkisine dikkat çekti.

Petrosyan, “Etik nedenlerle bazı uzmanlarımızın görüşleri hakkında değerlendirme yapmak istemiyorum. Ancak zaman zaman belirli çalışanların rolü ve etkilerinin siyaset üzerinde büyütüldüğü görülüyor” ifadelerini kullandı.

Görünen o ki Ermenistan’da Kürt tarihi, dili ve kültürü üzerine yapılan araştırmalar artık yalnızca Ermenistan’daki bilim çevrelerinde değil, bu ülkede yaşayan Kürtler arasında da rağbet görmüyor.